JOHANSSON, Sten: Trans maro kaj morto. Skövde: Al-fab-et-o, 1999. 80p. Broŝurita. ISBN 91-973467-4-8

English version here.

La dua el la kvar “sezonaj krimromanetoj” reprezentas al ni la samajn du policajn detektivojn, Roger Svedberg kaj Tom Jankéus. Ĉifoje, la afero komenciĝas je la pereo de eta knabino, filino de du rifuĝintoj el Irano kiuj, kun samsortanoj, rifuĝas en preĝejo de la komunumo Resmo sur la insulo Oelando. Kuracisto alvokita por kuraci la knabineton, sed alveninta tro malfrue, poste trovas la kadavron de pafmurdita pastro en arbaro apud la preĝejo; tiu kuŝas en floko da sango — kiu evidentiĝas alies. Svedberg kaj Jankéus, per la kutima ĉirkaŭtretado kaj pridemandado, devas eltrovi la kialojn de la krimo, kaj la nomon de la kriminto.

Ĝenerale, mi trovis la intrigon pli interesa ol tiu en la unua libro (Falĉita kiel fojno), parte ĉar Johansson ankaŭ kaptas la okazon por iomete opinii pri gravaj internaciaj aferoj, kiujn ni ofte tro emas preterrigardi — ĉifoje, la privatigado de la sansistemo (la knabineto mortis pro tio, ke malsanulejo rifuzis akcepti kaj kuraci ŝin sen antaŭpago de kelkmil kronoj), kaj la bedaŭrinde sorto de rifuĝintoj kiuj provas la proverban gastamon de la okcidentaj landoj (tiun temon Johansson tuŝas ankaŭ en Vojaĝo kun Katrina). En la intrigon Johansson ankaŭ plektas baraktadon de la luterana eklezio inter la konservativaj fortoj de maljunaj pastroj kaj la pli liberala konduto de pli junaj pastroj — kaj, ĉi tie, pastrino, kion la konservativuloj opinias atenco kontraŭ la religio. Cetere, la du ĉefrolantoj komencas fariĝi pli klare difinitaj; aparte Jankéus komencas uzi propran, iom afekcian, lingvaĵon (li plej ofte uzas la vortordon verbo-subjekto, kaj lia plejŝatata esprimo estas: “Jen la maltroigo ⁽¹⁾ de hodiaŭ!”)

Ĉifoje, Johansson donas al ni du paĝojn da glosoj. Foje temas pri modernaĵoj kiujn ne konis la kreintoj de la lingvo (buso anstataŭ aŭtobuso, pico), foje — kiel en la pli frua libro — asimilitaj loknomoj, sed eble tro ofte temas pri t.n. “neologismoj” (pli bone: maloftaĵoj, ĉar multaj estas cent jarojn antikvaj). Kelkaj ŝajnas bone motivitaj por aĵoj nekonataj en la tempo de Zamenhof (ĉu li iam manĝis muslion?) aŭ kiel sinonimoj por vortoj eble tro ofte uzataj en la ĉiutaga parolado (merdo por fekaĵo), sed ofte temas pri vortoj, kiuj simple anstataŭas unusolajn kunmetitajn, kvankam ĝenerale ne aparte longajn, vortojn: ĉu ni vere bezonas despera apud malespera, febla apud malforta, kiki apud piedbati, morbo apud malsano, moroza apud malgajhumora, suicido apud sinmortigo, aŭ tarda apud malfrua? Apercepti ŝajnas al mi erudaĵo. Aliflanke, mi estas tute preta akcepti la specialajn terminojn envulti kaj vuduo …

Kio memorigas min: Johansson prezentis novan rolanton, kiu tamen, post eble du paĝoj, malaperis el la romaneto. Mi vere esperas, ke ni revidos tiun islandan sorĉistinon en iu estonta romano …

Johansson, Sten: Over Sea and Death. Skövde: Al-fab-et-o, 1999. 80 p. Paper. ISBN 91-973467-4-8

The second of the four “seasonal crime novellas” reintroduces us to the same two police detectives, Roger Svedberg and Tom Jankéus. This time, the affair begins with the death of a little girl, daughter of two refugees from Iran who, with those sharing their fate, take refuge in a church of the community of Resmo on the island of O”land. A doctor summont to treat the little girl, who has arrived too late, afterwards finds the corpse of a minister who has been shot to death in a forest near the church; he is lying in a puddle of blood — which turns out to be somebody else’s. Svedberg and Jankéus, with their usual stomping around and asking of questions, have to determine the reasons for the crime and the name of the culprit.

In general, I found the plot more interesting than the one in the first book (Reaped Like Hay), in part because Johansson also takes the opportunity to express his opinions, in some small measure, about important international matters which we often have too great a tendency to overlook — this time, the privatization of the public health system (the little girl died because a hospital refused to accept and treat her without several thousand crowns of up-front payment), and the regrettable fate of refugees who test the proverbial hospitality of the western countries (Johansson touches the same topic in A Journey With Katrina). Johansson also weaves into the plot a struggle in the Lutheran church between the conservative forces of the older ministry and the more liberal behavior of younger ministers — and, here, a woman minister, which the conservatives consider a crime against the religion. In addition, the two main characters are becoming more clear-cut; Jankéus, especially, is beginning to use his own, somewhat affected, speech (he most often uses the word-order verb-subject, and his favorite expression is: “That’s the understatement of the day!”)

This time, Johansson gives us two pages of closses. Sometimes these are modernisms with which the creators of the language were not familiar (buso instead of aŭtobuso for bus, pico for pizza), sometimes — as in the earlier book — assimilated place names, but perhaps too commonly these are the so-called “neologisms” (better: rarities, because many are a hundred years old). Some seem well motivated for objects unknown in the time of Zamenhof (did he ever eat muslion, muesli?) or as synonyms for words that may be used too often in everyday speech (merdo for fekaĵo, shit), but we are often treated to words that are simply used to replace single conjoined words, generally not overlong: do we really need despera alongside malespera (despairing), febla alongside malforta (weak), kiki alongside piedbati (to kick), morbo alongside malsano (an illness) ⁽²⁾, moroza alongside malgajhumora (morose), suicido alongside sinmortigo (suicide), or tarda alongside malfrua (late)? Apercepti seems to me to be a bit of erudition. On the other hand, I am quite ready to accept the special terms envulti (to engage in poppetry) and vuduo (voodoo, vaudoun) …

Which reminds me: Johansson introduced a new characters, one who, after perhaps two pages, disappeared from the novella. I really hope that we’ll see that Icelandic witch again in some future novel …