LI Bai: Poemaro de Li Bai (1). Kompilis SHI Chengtai. Riveroj, 1997. 141 + 5p. Bindita. ISBN 4-947691-09-3.

English version here.

Li Bai, ankaŭ konata sub la nomo Li Tai Po aŭ Li Po, vivis dum la Tang-dinastio antaŭ preskaŭ 1300 kaj fariĉis (kun sia kundrinkemulo Du Fu) unu el la plej konataj ĉinaj poetoj. Oni povas supozi, ke li, estante orientano, estas same nekonata inter esperantistoj kiel inter parolantoj de aliaj okcidentaj lingvoj, sed ŝajnas, ke liajn poemojn oni komencis traduki eĉ antaŭ la dua mondmilito (kvankam neniu scias, kiu havas la prioritaton, ĉu la japana esperantisto Kenji Ossaka, ĉu la hungara esperantisto Kalman Kalocsay). Ĝis lastatempe, aperis tradukoj de liaj poemoj ĉefe elsub la plumoj de neĉinoj (la menciitaj Ossaka kaj Kalocsay, ankaŭ fasko de William Auld ĉe La Nica Literatura Revuo — tiujn lastajn vi povas legi ĉi tie; kelkaj tradukaĵoj de Bradio V. Moro ŝajne ne estas menciitaj ĉi tie). Sed en 1980 kelkaj liaj poemoj, tradukitaj de S. J. Zee de Ŝanhajo, aperis en ties antologio El Ĉina Poezio, kaj lastatempe aliaj elŝpruciĝis elsub la plumoj de Shi Chengtai kaj Hu Guozhu. Eĉ la legenda Armand Su tradukis kelkajn poemojn (almenaŭ unu aperas ĉi tie, kvankam sen kredito en la komenca listo de tradukintoj). Fine, en 1997, laŭ instigo de s-ano Shi (kiu longtempe redaktis la literaturan revueton Penseo) la japana eldonejo “Riveroj” aperigis ĉi tiun kolekton. Kelkaj pli novaj, ĉe la TTT-ejo de El Popola Cxinio, ne aperas en la libro (ekz-e la senkredita versio de “Adiaŭo al Meng Haoran forveturanta al Yangzhou” ne estas tiu de Zee, kiu aperas en ĉi tiu libro). Mi ne scias, kion signifas la “(1)” en la titolo, sed certe mi povas esperi …

En la libro troviĝas proksimume 100 poemoj diverslongaj. Foje, ili ĉeestas laŭ pli ol unu traduko; ekzemple, mia plejŝatata poemo en la libro, “Ankre ĉe Monta Templo” (p. 90), estas tradukita aparte de Auld kaj de Shi. Evidente, ĉi tiu ne estas elcxerpa kolekto; ekzemple, sur la unua paĝo troviĝas du “Antikveskaj poemoj”, n-roj 11 kaj 19 — mankas almenaŭ 1-10 kaj 12-18 …

Li evidente ŝatis pejzaĝojn (aparte montajn), adiaŭojn, vinon kaj la lunon, kaj tio evidentiĝas en liaj poemoj. Foje li eĉ sukcesas kombini du el siaj ŝatoj: “Sola dum drinko sub la luno”, paĝoj 95-98, kies partojn tradukis kaj Kalocsay kaj Hu. Iom pli koncize li kunigas tiujn ideojn en “Distriĝe” (p. 109):

  Kun vintaso krepuskon mi ne sentas,
  petaloj ŝute falas sur la veston.
  Ebrie ĉe rivera lun’, dum homoj silentas,
  nur mi promenas; birdoj — en la neston.

Li Bai havis ambicion fariĝi “Feo de Poezio” (feojn oni pli estimas en Ĉinio ol en la Okcidento, kie ili grandparte perdis sian estimindecon dum la lastaj unu-du jarcentoj), kaj laŭ bela legendo (p. 133) li atingis tiun beatan staton. Ĉiukaze, eĉ se la homo mortis, liaj poemoj pluvivas, pli ol jarmilon post tiu morto — kaj nun en Esperanta vesto.

Li Bai: Poems of Li Bai (1). Compiled by Shi Chengtai. Riveroj, 1997. 141 + 5 p. Bound. ISBN 4-947691-09-3.

Li Bai, also known under the names Li Tai Po or Li Po, lived during the Tang Dynasty almost 1300 years ago and became (with his drinking companion Du Fu) one of the best known Chinese poets. It can be supposed that he, an easterner, is as little known among Esperanto speakers as among speakers of other Western tongues, but it seems that people began to translate his poems even before the second world war (although nobody knows who has the priority here, the Japanese Esperanto speaker Kenji Ossaka or the Hungarian Esperanto speaker Kalman Kalocsay). Until recently, translations of his poems appeared mainly from the pens of non-Chinese (the above-mentioned Ossaka and Kalocsay, also a set from William Auld in La Nica Literatura Revuo — the latter can be read here; a few translations by Bradio V. Moro are apparently not mentioned here). But in 1980 several of his poems, translated by S. J. Zee of Shanghai, appeared in the latter’s anthology El Cxina Poezio, and others have recently sprayed out from under the pens of Shi Chengtai and Hu Guozhu. Even the legendary Armand Su translated some poems (at least one appears here, though without credit in the list of translators at the beginning). Finally, in 1997, encouraged by Mr. Shi (who for many years edited the tiny literary review Penseo) the Japanese publishing house “Riveroj” brought out this collection. Some of the new poems, at the web site of El Popola Cxinio, do not appear in the book (e.g. the uncreditted version of “Farewell to Meng Haoran who is departing for Yangzhou” is not the one by Zee, which appears in this book). I don’t know what the “(1)” in the title means, but I can certainly hope …

In the book there are approximately 100 poems of various lengths. At times, they are present in more than one translation; for example, my own favorite poem in the book, “Anchored at the Mountain Temple” (p. 90), has been translated individually by Auld and by Shi. Obviously, this is not an exhaustive collection; for example on the first page there are two “Ancient Poems”, numbers 11 and 19 — at least 1-10 and 12-18 are absent …

Li obviously liked landscapes (especially mountains), farewells, wine and the moon, and this is obvious in his poems. At times he even succeeds in combining two of his likes: “Alone While Drinking ‘Neath the Moon”, pp. 95-98, whose parts were translated by Kalocsay and Hu. He joins those ideas somewhat more concisely in “Enjoyment” (p. 109):

  Kun vintaso krepuskon mi ne sentas,
  petaloj ŝute falas sur la veston.
  Ebrie ĉe rivera lun’, dum homoj silentas,
  nur mi promenas; birdoj — en la neston.

Li Bai had the ambition to become the “Fairy of Poetry” (fairies are more respected in China than in the West, where they have in large part lost the respect they once held during the past century or two), and according to one beautiful legend (p. 133) he attained that beatific state. In any case, even if the man died, his poems live on, more than a millenium after his death — and now in Esperanto dress.