English version follows.

MATTOS Geraldo: La nigra Spartako. Chapecó: Fonto, 1986 (dua eldono). 56p. Broŝurita.

(El The ELNA Newsletter, 1989(1), p. 9)

Ĉi tiu libreto, unua en la serio “Fonto-Kajeroj”, estas reeldono de romaneto, kiu la unuan fojon aperis en la kvindekaj jaroj, el sub la plumo de tiam preskaŭ nekonata brazila verkisto, kiu nuntempe estas Akademiano. (1) Ĝi estas interesa fikciaĵo de la speco “Historia Fikcio”, kaj inter la nuntempaj verkaĵoj, kiujn mi legis en Esperanto, plej similis ĝin laŭ speco la dua parto de la verko Loulan kaj Fremdregionano de Inoue Yasuŝi.

Afrika tribestro Kam Golo, persekutante arabajn sklavigistojn kiuj atencis lian vilaĝon, mem kaptiĝas de portugalaj sklavigistoj kaj, kun la bela mulatino Mariana, estas portata al Brazilo de la 19a jarcento. Tie li fariĝas natura gvidanto de ribelemaj nigruloj, kiuj baraktas kontraŭ la malfeliĉojn de sklaveco, kaj provizore ĝuas iom da sukceso; sed li kaj liaj edzino kaj filo devas suferi tragedian finon antaŭ la firma decidemo de la sklavigintaj portugaloj.

La lingvaĵo de la verko estas preskaŭ nekritikebla; Mattos montras stilon, kiu estas simpla, flua, facile legebla, tamen preciza. Mankas la neologismoj kaj nekutimaĵoj, kiuj lastatempe amasas en pluraj verkoj; sed, malgraŭ la plendoj de diversaj kritikantoj pri la Esperanta prozostilo, la verko ne suferas pro ilia foresto. Komparu, ekzemple, la esprimon “La lastaj lumradioj senprecizigis la pejzaĝon” (p. 46), kiu estas facile komprenebla, kun “la luno stompis per sia vualeska lumo la arbustojn kaj arbedojn” (Dorval/Declerck, Nigra Magio, p. 29), kies verbon la ĝenerala leganto devas elserĉi en PIV.

Rekomendata aparte por progresantoj.

Mattos, Geraldo: The Black Spartacus. Chapecó: Fonto, 1986 (second edition). 56 p. Paper.

(From The ELNA Newsletter, 1989(1), p. 9)

This booklet, first in the series of “Fonto Notebooks”, is a republication of a novella which appeared the first time in the fifties, from the pen of a then almost unknown Brazilian author, currently a member of the Academy of Esperanto. (1) It’s an interesting fictional work of the genre “Historical Fiction”, and among the current works that I’ve read in Esperanto, by type in is most closely resembled by the second part of Inoue Yasushi’s work Loulan and Foreigner.

An Africal tribal chief Kam Golo, chasing Arab slavers who have attacked his village, is himself captured by Portuguese slavers and, with the beautiful mulatto Mariana, is carried to Brazil of the 19th century. There he becomes a natural leader of rebellious blacks who are struggling against the sorrows of slavery, and for a time enjoys some succesws; but he and his wife and son have to suffer a tragic ending before the firm decisiveness of the enslaving Portuguese.

The language of the work is almost uncriticizable; Mattos shows a style which is simple, flowing, easily readable, but exact. The neologisms and unusual forms which have recently shown up en masse in several works are absent; but, despite the complaints of various critics of Esperanto’s prose style, the work does not suffer from their absence. Compare, for example, the expression “La lastaj lumradioj senprecizigis la pejzaĝon” (p. 46), which is easily understandable, with “la luno stompis per sia vualeska lumo la arbustojn kaj arbedojn” (Dorval/Declerck, Nigra Magio, p. 29), whose verb will send the general reader hunting in the Complete Illustrated Dictionary.

Especially recommended for advancing students.