English version follows.

KARPUNINA Lena: La bato. Antwerpen: Flandra Esperanto-Ligo, 2000. 125p. Broŝura.

(Noto: temas pri la unua eldono de 2000. Dua eldono aperis en 2006 ĉe “Impeto” en Rusio, kun 160 paĝoj kaj tri ekstraj noveloj.)

Ĉi tiu kolekto de 15 noveloj estas la unua de plurfoje premiita verkistino. La noveloj estas esence humanismaj, kaj ĝenerale traktas la vivojn de junulinoj en la naskregiono de la verkintino (Duŝanbe, ĉefurbo de Taĝikio); sed la kvar finaj noveloj montras la vidpunkton de pli matura homo, jam loĝanta for de la hejmlando.

La noveloj estas: “La bato”, pri rilato inter juna, hejme edukata knabino kaj ŝia patro; “La ridinda letero”, en kiu letero de analfabeta junulino pensigas alian junulinon pri orfeco kaj familioj; “La patrino kaj la filino”, pri medicina krizo kaj la rilato inter patrino kaj filino en senpatra familio; “Inter najbaroj”, pri degenero de rilatoj inter patrino kaj filino unuflanke kaj diboĉema kaj atencema najbaro aliflanke; “Bela”, vinjeto pri junulino ne aparte klera; “La instruistino”, pri malafabla instruistino, malantaŭ kies kolereco kuŝas ne nur metodo sed ankaŭ simpatio; “La motorciklo”, pri la aventuroj de junulino ĵus ricevinta ŝoforrajtigilon kaj aĉetinta sian unuan motorciklon; “Paska pluvo”, pri virino en Berlino (aktuala hejmo de Karpunina), kiu rememoras pluvan Paskon en sia hejmurbo; “Jaŝa”, rakonto pri invalida militveterano drinkema kaj la rilato inter tiu kaj la patro de la rakontintino; “Anakondo”, pri amikeco rezultinta de Esperanto-kurso; “En la montaro”, en kiu grupo de esperantistoj piedekskursas tra la montaro de Duŝanbe al Samarkand; “Mortpafitaj pomoj”, en kiu virino revenas de Eŭropo al sia hejmlando post terura interna milito; “La persekuto”, en kiu soldato ĉasas fuĝinton de gulaga koncentrejo, sed trovas pli da demandoj ol da respondoj; “Miŝka Voropajev”, pri la sorto de murdinto en gulago; kaj “La adiaŭo”, en kiu virino verkas leteron al ŝin forlasinta edzo.

Ankoraŭfoje, la pli multaj noveloj situas en aŭ apud Duŝanbe; esceptoj estas “La persekuto” kaj “Miŝka Voropajev”, kiuj situas en la siberia tajgo, kaj “La adiaŭo”, verŝajne en Berlino. Por mi plej interesaj estas tiuj, kiuj montras la naturon ĉirkaŭ Duŝanbe (dua parto de “La motorciklo” kaj “En la montaro”; en ambaŭ cetere rolas la lago Iskanderkul, nomita por La Granda Aleksandro, kiu laŭdire vizitis ĝin dum sia centrazia ekskurso). Eĉ en “Anakondo”, kvankam ĝi situas en Duŝanbe mem, la titolulo estas ĉiĉerono de piedekskursantoj en la pamira montaro. Du el la noveloj eksplicite inkluzivas la Esperanto-movadon (“Anakondo” kaj “En la montaro”), kaj alia mencias ĝin (“La adiaŭo”).

Laŭ mi, la noveloj bone taŭgas por progresantoj (kio estas ĝenerale la situacio rilate novelarojn en Esperanto); oni trovos kelkajn nekonatajn vortojn, kiuj tamen troviĝas en PIV2005 (ekz-e “toporo”, “sarafano”, “sabino”), sed mi trovis nur du vortojn, kiujn mi ne povis trovi en tiu referenco (“ĥalato” sur p. 22 kaj “leno” sur p. 66; la unua estas speco de mezazia kapkovraĵo, la dua estas koridoro por aŭtoj sur plurkoridora ŝoseo). Simile maloftas tajperaroj (“altmonatra” anstataŭ “altmontara” sur p. 86, “stoniĝ’” anstataŭ “ŝtoniĝ’” sur p. 118). Por la nomo de alia iam-Sovetia popolo, Karpunina evidente ne povas decidi inter “ukrain’” (p. 18) kaj “ukrajn’” (p. 83); PIV2005 preferas la unuan.

Entute bona libro, kiun mi forte rekomendas.

Karpunina, Lena: The Blow. Antwerp: Flemish Esperanto League, 2000. 125 p. Paperback.

(Note: this is the first edition of 2000. A second edition appeared in 2006 at “Impeto” in Russia, with 160 pages and three additional short stories.)

This collection of 15 short stories is the first by an authoress who has won prizes several times. The stories are essentially humanistic, and generally treat the lives of girls in the region of birth of the author (Dushanbe, capital of Tajikistan); but the last four short stories show the viewpoint of a more mature person who is already living far from her homeland.

The short stories are: “The Blow”, about the relationship between a young, home-schooled girl and her father; “The Ridiculous Letter”, in which a letter from an illiterate young girl causes another young girl to think about families and being an orphan; “The Mother and the Daughter”, about a medical crisis and the relationship between a mother and a daughter in a fatherless family; “Among Neighbors”, about the degeneration of relations between a mother and a daughter on the one hand and a drunken neighbor who tends to criminal acts on the other; “Bela”, a vignette about a not especiall\y educated young woman; “The Teacher”, about an unfriendly teacher behind whose madness lies not only method but also likeableness; “The Motorcycle”, about the adventures of a young woman who has just received her driver’s license and bought her first motorcycle; “Easter Rain”, about a woman in Berlin (Karpunina’s current home) who remembers a rainy Easter in her home city; “Yasha”, a tale about an invalid war-veteran who tends to drink too much and the relationship between him and the narrator’s father; “Anaconda”, about a friendship that results from an Esperanto course; “In the Mountains”, in which a group of Esperanto speakers hike through the mountains from Dushanbe to Samarkand; “Apples Shot Dead”, in which a woman returns from Europe to her homeland after a terrible civil war; “The Chase”, in which a soldier hunts a fugitive from a Gulag concentration camp, but finds more questions than answers; “Mishka Voropa’ev”, about the fate of a murderer in the Gulag; and “The Farewell”, in which a woman writes a latter to a husband who has abandoned her.

Again, the majority of the stories are located in or near Dushanbe; exceptions are “The Chase” and “Mishka Voropa’ev”, which are located in the Siberian taiga, and “The Farewell”, apparently in Berlin. For me the most interesting are those which show nature around Dushanbe (second part of “The Motorcycle” and “In the Mountains”; also, in both Lake Iskanderkul, named for Alexander the Great, who, rumor has it, visited it during his Central Asian excursion, has a role). Even in “Anaconda”, although it is located in Dushanbe itself, the title characters is a tour guide for hikers in the Pamir range. Two of the stories explicitly include the Esperanto movement (“Anaconda” and “In the Mountains”), and another mentions it (“The Farewell”).

To me, the stories are quite suitable for advanced students (which is generally the case with short-story collections in Esperanto); you will find several unknown words, which are nevertheless in PIV2005(e.g. “toporo” = axe, “sarafano” = sleeveless middle-Asian woman’s dress, “sabino” = Eurasian juniper tree), but I found only two words which I couldn’t find in that reference (“ĥalato” on p. 22 and “leno” on p. 66; the first is a type of middle-Asian headgear, the second is a lane on a highway). Typos are similarly rare (“altmonatra” instead of “altmontara” on p. 86, “stoniĝ’” instead of “ŝtoniĝ’” on p. 118). For the name of another once-Soviet people, Karpunino evidently couldn’t decide between “ukrain’” (p. 18) and “ukrajn’” (p. 83); PIV2005 prefers the first.

Quite a good book, which I strongly recommend.