English version follows.

GOODHEIR Albert: Enlumiĝo. Glasgow: Kardo,1987. 44 p. + 2 ilustraĵoj. Broŝurita. ISBN 0 905149 22 X.

Apud la okcidenta marbordo de Skotlando, sur la insulo Skye, estas loketo kun nomo Glenbrittle, kie oni povas starigi tendon kaj malstreĉiĝi en preskaŭ plena soleco dum semajno. Se vin ne allogas la najbara montopinto Sgurr Alasdair — plej alta punkto de la Nigra Cuilin, montaro kiu forme similas la Grandajn Tetonojn de Usono kaj, kvankam ĝi estas malpli granda, tamen ne estas malpli impona — kaj vi posedas la lokan mapon Ordnance Survey, vi eble decidos unu tagojn promeni suden laŭ preskaŭ neekzistanta vojo ses kilometrojn, transvadante unu-du riveretojn kiuj, kiam ili plenfluas, garantios trempiĝon, por trovi, sur rokeca kaj preskaŭ forbara terkapo, vi trovos la restaĵojn de abelujo-forma loĝejo, el kiu tri kvaronoj estas sub la ternivelo, konstruita antaŭ kvinmil jaroj. Tie, en tiu “ĉambra rokamaso”, vi povos ĝui kvietan lunĉon komunie kun tiuj foraj prapatroj, kiuj konstruis ĉi tiun lokon, same kiel la pli bone konatajn monumentojn ĉe Callanish, Stonehenge kaj Avebury Henge; vian pacon perturbos nur la monotona mallaŭta muĝado de la longaj grizaj huloj, kiuj alruliĝas trans la Atlantikon Oceanon de Ameriko, aŭ eble de Numinor de Tolkien, kaj la foja krio de turbanta mevo.

Mi mencias tion ĉar tiuj estas memoroj, kiuj elvokas kelkaj el la poemoj en ĉi tiu relative mallonga kolekto — la sento, ke tiuj kvinmil jaroj estas kvazaŭ nenio.

Pratempe staras
ŝtonoj en rondo,
sorĉe elbaras
la efemeron
de brua mondo —
Naskas en menso
lumhelan sferon
pretertempa penso.

En ĉi tiu verkaĵo estas tri elstaraj poemoj: “Strofoj pri la interna lumo,” “Lumo sur dolmeno,” kaj “Vintraj strofoj.” La unua kaj tria el tiuj estas samformataj: ĉiu konsistas en dek malpli longaj okversoj ligitaj de komuna … nu, “sento” estas verŝajne pli ĝusta termino ol “temo”. Ĉiu strofo havas la formon, kiun Goodheir nomas norda strofo, kun rimskemo ABACBDCD (kiel en la supera ekzemplo, el “Vintraj strofoj”), pri kiu William Auld prave entuziasmas en la antaŭparolo. “Lumo sur dolmeno” estas verkita kiel serio de kvinversaj senrimaj strofoj, sed alie dividas pli-malpli la saman etoson kun la du ceteraj poemoj:

Kiam la ruĝa suno en subiro
brakumas la amatan terdiinon
ekbrilas la granito de dolmeno,
momente revidebla luma centro
de komunumo preter tempkurteno.

La leganto devus koni du-tri ne-aparte-oftajn terminojn: menhiro (starŝtono), dolmeno (du egale altaj starŝtonoj kun ĉapo), rabdo (stango por serĉi akvon).

Estas aliaj poemoj en la libro, kiuj gamas laŭ temo kaj kvalito de tiu, kiu donis al la libro ĝian titolon, ĝis tiaj minoraj verkaĵoj kiel “Survoje al operacio”. Ne tro atentu ilin. Se vi ŝatas ilin — kaj ili ne aparte imponis al mi — ili estas nur la glazuro sur la kuko. La tri supere priskribitaj valoras la prezon de la libro. Miaopinie, eĉ unu el ili tion valorus.

Goodheir, Albert: Illumination. Glasgow: Kardo,1987. 44 p. + 2 illustrations. Paper. ISBN 0 905149 22 X.

Off the west coast of Scotland, on an island known as Skye, is a little place called Glenbrittle, where you can pitch a tent and relax in almost complete solitude for a week. If you are not attracted by the neighboring peak of Sgurr Alasdair — highest point of the Black Cuilin, a mountain range that resembles the Grand Tetons in shape, and, though it is smaller, is no less intimidating — and you posess a local Ordnance Survey map, you might decide one day to hike south along an almost non-existent trail for some four miles, fording a couple of streams that when they are in spate will guarantee you a soaking, so that, on a rocky and forbidding headland, you can find the remains of a beehive-shaped residence, some three quarters of which is below ground level, built some five thousand years ago. There, in that “chambered cairn,” you can enjoy a quiet lunch in communion with those distant ancestors who built this place, as well as such better-known monuments as Callanish, Stonehenge and Avebury Henge; your peace will be disturbed only by the monotonous low roar of the long grey swells that come rolling in across the Atlantic from America, or perhaps Tolkien’s Numinor, and the occasional cry of a wheeling gull.

I mention this because these are memories that several of the poems in this relatively recent short collection evoke — the feeling that those five thousand years are as nothing.

Pratempe staras
ŝtonoj en rondo,
sorĉe elbaras
la efemeron
de brua mondo —
Naskas en menso
lumhelan sferon
pretertempa penso.

There are three outstanding poems in this work: “Strofoj pri la interna lumo,” “Lumo sur dolmeno,” and “Vintraj strofoj.” The first and third of these are in the same format: each consists of ten shorter eight-line verses linked by a common … well, “feeling” is probably a more accurate term than “theme.” Each verse is in the form of what Goodheir calls a norda strofo, or “northern verse,” with rhyme scheme ABACBDCD (as in the above example, from “Vintraj strofoj”), about which William Auld waxes justifiably enthusiastic in the preface. “Lumo sur dolmeno” is written as a series of five-line blank verses, but otherwise shares much of the same atmosphere with the other two poems:

Kiam la ruĝa suno en subiro
brakumas la amatan terdiinon
ekbrilas la granito de dolmeno,
momente revidebla luma centro
de komunumo preter tempkurteno.

The reader should be familiar with two or three not-too-common terms: menhiro (standing stone), dolmeno (two standing stones of equal height, joined by a lintel), rabdo (dowsing rod).

There are other poems in the book, ranging in theme and quality from the one that gave the book its title to such minor works as “Survoje al operacio.” Don’t worry about them. If you like them — and they did not particularly impress me — they are only frosting on the cake. The three I described above are worth the price of admission. In my opinion, in fact, any one of them would be.