English version

NEMERE István: Amparolo. Skövde: Al-fab-et-o, 1997. 80 paĝoj. Broŝurita.

Nemere estas bone konata en Esperantio (kaj ankaŭ Hungario) kiel romanisto. En siaj romanoj li ofte fikciigas verajn okazaĵojn (Sur kampo granita, Krias la silento), diskutas gravajn sociajn problemojn (diktaturon en La blinda birdo, terorismon en Serĉu mian sonĝon — dek-kvar jarojn antaŭ ol la modiĝo de terorismo je 9/11!), prezentas rigardon al la estonteco (La fermita urbo, Terra), aŭ simple distras (Vivi estas danĝere, Serĉu kaj vi trovos). Oni ofte emas forgesi, ke li verkas ankaŭ novelojn; lia unua Esperantlingva libro estis novelaro (La naŭa kanalo).

Amparolo, laŭ la dorsa priskribo, traktas en siaj 15 noveloj ne amon sed renkontojn — sed fakte en la mondo de Nemere estas iom malfacile distingi inter la du. Kompreneble, ne temas ĉiam pri amo inter viro kaj virino (en “Orokula Hundo” ni vidas renkonton, eventuale amon, inter viro kaj hundo), kaj kiam temas pri amo inter viro kaj virino, la amo foje povas montriĝi difekta aŭ eĉ amariga (“Viola”, “Retuŝo”) aŭ senespera (“Adana”, kiu iom memorigas la novelon “La ŝlosiloj de decembro” de Roger Zelazny). Foje temas pri amo al etoso, kiu evidente povas transiri ĝis amo al homo (“Surmonte”, “Altiro”, kiuj en iu senco estas la sama novelo, ripetite). Foje eĉ amo inter Dio kaj homoj (“La sciigo”, “La stranga fremdulo”, “La gasto”).

La lingvaĵo estas ne tute neriproĉebla. Kvankam ĝi ĝenerale estas simpla, facile komprenebla (oni foje devas koni, aŭ serĉi, kelkajn specialajn vortojn por birdoj aŭ plantaĵoj kiuj troviĝas ĉefe en partoj de Eŭropo), estas unu sufiĉe grava difekto: Nemere (aŭ eble la redaktinto — mi tion malofte rimarkis en aliaj verkaĵoj de Nemere) ne scias distingi inter participo difinanta substantivon (adjektiva) kaj participo difinanta la kondiĉojn, en kiuj io okazas (adverba), kaj preskaŭ senescepte uzas la unuan, eĉ kiam la dua estas nepre necesa. Nu, la nepreco ne estas ĉiam tiel facile konstatebla, ĉar ambaŭ formoj povas esti ĝustaj, depende de la intenco de la verkinto; ekz-e, sur la unua paĝo de la unua novelo, “Kapreoloj en la nokto”, kiam Viktor diras al si: “Do, mi estas ĉi tie sola, havanta kvardek sep jarojn”, ŝajne la verkinto devis meti “havantE”, sed “havantA” ankaŭ povus estis ĝusta. Sed tuj sur la dua paĝo de la novelo, kiam “Virino en mallonga pelto sidis ene kaj kun pordo malfermita, rigardanta malantaŭen provis ekigi la veturilon”, ŝajne “rigardantE” estas nepraĵo, ĉar vere la vorto ne priskribas la virinon sed la situacion de la provo.

Krom tio, oni povas nur laŭdi la lingvaĵon (kaj tion mi eĉ ne mencius se ĝi ne estus oftaĵo). Kaj, kompreneble, la novelojn mem, kiuj, mallongaj, estas ĉiuj gemetoj.

Nemere Istvan: Speaking of Love. Skövde: Al-fab-et-o, 1997. 80 pages. Paperback.

Nemere is well known in Esperanto-land (and in Hungary, as well) as a novelist. In his novels he often turns genuine occurrences into fiction(On a Granite Field, Silence Cries Out), discusses important social problems (dictatorship in The Blind Bird, terrorism in Seek my Dream — fourteen years before terrorism became fashionable on 9/11!), presents a view of the future (The Closed City, Terra), or simply provides pleasure (Living is Dangerous, Seek and Ye Shall Find). We often tend to forget that he is also an author of short stories; his first book in Esperanto was a short-story collection (The Ninth Channel).

Speaking of Love, it says on the back, in its 15 short stories treats not of love but of encounters — but in fact, in Nemere’s world, it is somewhat difficult to distinguish between the two. Of course, he’s not always speaking of love between man and woman (in “A Golden-Eyed Dog” we see an encounter, perhaps love, between a man and a dog), and when he speaks of love between a man and woman, the love can from time to time appear damaged or even embittered (“Viola”, “Touched Up”) or hopeless (“Adana”, which is a bit reminiscent of Roger Zelazny’s short story “The Keys to December”). At times he speaks of love for an atmosphere, which can be transferred to love of a person (“On the Mountain”, “Attraction”, which in some sense are the same story, repeated). At times even of love between God and men (“Advisement”, “The Stranger”, “The Guest”).

The language is not completely irreproachable. Although it is generally simple, easily understandable (at times you have to know, or look up, some special words for birds or plants that exist mainly in parts of Europe), there is one quite important defect: Nemere (or perhaps the editor — I have rarely noticed this in others of Nemere’s works) does not know how to distinguish between a participle that defines a noun (adjective) and a participle that defines the conditions in which something takes place (adverb), and almost without exception uses the former, even when the latter is definitely required. Well, the requirement is not always so easily recognizable, because both forms can be correct, depending on what the author wants to say; e.g., on the first page of the first story, “Deer in the Night” ⁽¹⁾, when Victor says to himself: “Do, mi estas ĉi tie sola, havanta kvardek sep jarojn” (“So, here I am, alone, forty-seven years old”), it seems that the author should have put “havantE”, but “havantA” might also be correct. But shortly thereafter, on the second page of the story, when “Virino en mallonga pelto sidis ene kaj kun pordo malfermita, rigardante malantaŭen provis ekigi la veturilon” (“A woman in a short fur sad inside and, with the door open, looking backwards tried to start the vehicle”), it seems that “rigardantE” is required, because the word does not really desribe the woman but the situation of the attempt.

Except for that, the language is nothing if not praiseworthy (and I would not even mention this point if it didn’t occur so often). And, of course, the stories themselves, all of them short, are all tiny gems.

⁽¹⁾ One of those special words some of us have to look up: kapreolo refers not to ordinary deer (cervo) but to the roe-deer that we don’t have here in North America, I believe, except, of course, for “Sears & Roebuck”.